آواي وحش ادبي كارگران

 نصرت شاد  adab.farsi@web.de 

   ( آواي وحش ادبيات كارگري )

 عنوان زيباي رمانهاي؛ گرگ دريا، خوشه هاي خشم، آواي خشم ، سپيد دندان و غيره را خواننده نه تنها مرهون نويسندگان آنها است،بلكه زبان شيرين ترجمه فارسي .يكي ازاين نويسندگان فراموش نشدني،بانام مستعار، جك لندن ،نويسنده آمريكايي است. نام واقعي او؛ جان گريفي چيني مي باشد. جك لندن باكمك حدود 50 اثرادبي خود،مستقيم ياغيرمستقيم،به تجزيه وتحليل جامعه آمريكا در دوره خاصي پرداخت.آثار مهم او پيرامون موضوعاتي مانند ؛ بيكاري،مبارزات كارگري ويا ناآراميهاي اجتمايي آغاز نظام سرمايه داري درآمريكاهستند. اوخودمدتي به دليل آواره گي،ماجراجويي و بي خانماني درزندان بود.جك لندن تنهانويسنده اي است كه بعضي ازآثارش در دوره حكومت شوروي استالينيستي، آلمان هيتلري، و آمريكاي روزولتي باتيراژبالامنتشرشدند.به اشاره گروهي ديگرازمنتقدين ادبي،آثاراونه تنها درنظام سلطنتي پروس و جمهوري وايمار،بلكه دردوره فاشيسم هيتلري وسالهاي بعداز جنگ جهاني دوم،يعني اشغال متفقين، درآلمان اجازه نشرداشتند.اوسالهادربعضي ازكشورهاي اروپادركنارهمينگوي وتوماس وولف، از محبوب ترين نويسندگان آمريكايي بود.دركشورهاي بلوك شرق سابق به او عنوانهايي مانند فرزند خلق يانويسنده طبقه كارگر دادند.درشوروي ،اوازپرخواننده ترين نويسندگان خارجي بود.درسال 1975 حدود 13 ميليون جلد ازآثارش به زبانهاي جمهوري هاي مختلف ترجمه شدوواردبازارگرديد. جك لندن حتابعداز انقلاب اكتبر موردتحسين لنين دربستر مرگ قرارگرفت. ن.كروپسكايا ، همسر لنين دركتاب “آنطور كه لنين بود“ مينويسد، دو روز قبل از مرگ لنين،اوازمن خواست تارمان “ عشق به زندگي  “ جك لندن راشبها برايش بخوانم، لنين بارها به خنده افتاد و كتاب را براي ادامه در روز بعد،روي ميزاطاق خوابش ميگذاشت.

  جك لندن درسال 1876 درآمريكابدنياآمدودرسال1916درآنجادرگذشت.چون پدرش فالگير بود،دردايره المعارف هاي سوسياليستي اورانويسنده اي خرده بورژوا ميدانند كه به خدمت زحمتكشان درآمده بود.جك لندن،خودزندگي سخت وپرماجرايي داشت.اوبه شغلهاي گوناگون،ازجمله : روزنامه نگاري،كارگري كارخانه،راهزني،پليس دريايي،ناخداي كشتي،دانشجويي، خبرنگاري،كارگري معدن طلا، و غيره پرداخت.

جك لندن درسال 1879 درسن 20سالگي به يك محفل وجمعيت “اشتراكيون-عاميون“! پيوست كه به بحث پيرامون مانيفست كمونيست وآثار ماركس،كانت،نيچه و اسپنسر مي پرداختند.اوچندين بار كانديداي احزاب وسازمانهاي سوسياليست براي شغل شهرداري شدوهرباربه سخنرانيهاي انقلابي دراجتماعات سوسياليستي آمريكايي مي پرداخت.اوسرانجام براثركاروتلاش زياد،بيماري، اعتيادبه الكل و افسردگي روحي درسن 40سالگي درگذشت يابه روايتي خودكشي نمود.

جك لندن دربعضي ازآثارش اشاره ميكند كه مبارزه طبقاتي كارگران وسرمايه داران اجتناب ناپذيراست.اودرتمام عمرمبلغ سوسياليسم وانقلاب كارگري ومنتقد نظام سرمايه داري بودوبه تجزيه وتحليل قانون جنگل وگرگ صفتي آن پرداخت واز نوگرايي سوسياليسم ونيروي فرح بخش طبيعت حمايت نمود.باوجودتنوع آثاراو،درآنهاهميشه دوانگيزه مهم،يعني رابطه انسان باطبيعت ورابطه فردبا اجتماع مطرح ميشوند.اوداراي داستانهايي ماجراجويانه درباره حيوانات نيز هست.

ازجمله آثاراو: رمان پاشنه آهنين،آواي وحش،گرگ دريا،درجنگلهاي شمال،دره ماه،آلاسكا،الكل شاه،انسانهاي اعماق اجتماع، ماجراي ريل و وي،چگونه سوسياليست شدم،جنگ بين طبقات،مجموعه مقالات سوسياليستي،انقلاب ومقالات،خون گرگ،مارتين عدن،و غيره هستند. اورمان “انسانهاي اعماق اجتماع“ رابهترين اثرخودميدانست.اين كتاب داستاني است ناتوراليستي كه درسال 1903 نوشته شده ودرباره فقرحلبي آبادهاي شرق لندن است.كتاب ديگر او “ پاشنه آهنين “ رماني است آينده نگر وآرمانگرا درباره شورش مردم تحت فشار ومبارزه خونين كارگران درآمريكا كه پيشگويانه نزديك شدن فاشيسم درغرب رااخطارميدهد. تروتسكي اين رمان را درسال 1936 بهترين سند شناخت پروسه تشكيل فاشيسم دانسنت. جرج ارول گويا رمان “ 1984 “ خودراتحت تاثير آن نوشت. رمان “ مارتين عدن “ كتابي است آموزشي و اتوبيوگرافيك كه شامل غالب دانسته ها و نظرات جك لندن ميباشد. دررمان “ گرگ دريا “ ناخدا لارس جهت مبارزه باجامعه وطبيعت،انسان برتر نيچه را بياد خواننده مي اندازد.ازجمله دلايل محبوبيت جهاني جك لندن اين بود كه مثلا بين سالهاي 1913 تا 1958 حدود 42 اثر ازكتابهايش بصورت فيلم درآمدند.غيراز لنين،متفكريني مانند تروتسكي،بوخارين و رادك به تحسين و تمجيد ودورانديشي كتاب “ پاشنه آهنين “ او اشاره نمودند.جك لندن نه تنها نويسنده اي عدالتخواه و سوسياليست است،بلكه خالق آثاري ماجراجويانه درباره انسان،طبيعت و جانوران نيز ميباشد.باوجودعقايدمتناقض،اوباايدههاي انقلابي واستعدادداستانسرايي درخشان خود،تاثيرمهمي روي ادبيات وانقلاب بين المللي كارگري گذاشت.

بورژوازي حاكم دردولت،سالها اورا مخرب دمكراسي آمريكايي ناميد وكتابهايش رااز كتابخانه هاي عمومي شهرهاپاكسازي كرد.

روزولت مي گفت او نه تنها درباره گرگها حرفي براي گفتن ندارد بلكه از سگهاي آمريكا هم بي خبر است .بااين وجود،دهها سال بعد،يعني درسال 1975 درآمريكا 17 شكل گوناگون ازكتاب “ آواي وحش “ دربازار وجودداشت كه بعضي ازآنهابراي كودكان ونوجوانان تهيه شده بودند.به نظرجامعه شناسان ادبي،سفيدپوستان قشرمرفه آمريكا كوشش نمودند اورانويسنده جوانان معرفي نمايند كه مبارزه داروينيستي تنازع بقا يعني هركس ضد هركس رادرآثارش تبليغ ميكند.آرزوي آنها اين بود كه  بچه هايشان

بامطالعه كتابهاي جك لندن همچون گرگهايي بشوند كه درجامعه درنده آنزمان طعمه خودرابيابند..اين سوء تفاهم پيرامون آثاراو، بحران روشنفكران بي خط بخشي ازخوانندگان آثار جك لندن را نشان ميدهد.خوانندگاني كه درآثاراوبابعضي نظرات هضم نشده و جويده نگرديده ؛ سوسيال داروينيستي،گاهي راسيستي شوينيستي و نيچه اي اوآشنا ميشوند.

آثار جك لندن مانند زندگي اوپرازتضادوتناقض بود.آنها گاهي حاوي داروينيسم،هومانيسم مذهبي مسيحي،نيهيليسم ناتوراليستي، جبرگرايي اجتمايي،فردگرايي و سوسياليسم در كنار هم بودند. اوبراي سوسياليستها پيشگام مبارزه اجتمايي و براي مورخين ادبي، استاد داستان كوتاه نويسي است. فرانس يونگ ميگويد، ازجمله تراژديهاي جك لندن اين است كه مانند تراژدي تمام نويسندگان آمريكا نمي تواند تصميم بگيرد كه براي ناشر و فروش بنويسد يابراي نجات بشريت. آپتون سينكلر مي نويسد، جك لندن همدرد رنجبران بود،اشكهاي او به خاطر فقيران شرق لندن مانند گريه هاي مسيح درباره ساكنين شهر اورشليم بود. تروتسكي كتاب “پاشنه آهنين“ اورا چهارچوبي براي تحليل اجتمايي بي عدالتيهاي سرمايه داري لخت و عريان ميدانست.به نظراو زندگي شخصي قهرمان رمان،سرنوشت عمومي بشريت در دوره سودپرستي و استثمار است . با وجود تنوع آثار و كيفيت گوناگون و خوب وبد كتابهاي او، جك لندن رابايد يكي ازچهرههاي مهم ادبي آمريكا دانست .